Ana sayfa › Makaleler › BİLSEM ve üstün yetenek
BİLSEM ve üstün yetenek · Aday gösterme · Veli rehberi

BİLSEM Aday Gösterme: Öğretmen Gözlemi ve Veli Rehberi

BİLSEM aday gösterme, tanılama sürecinin ilk ve çoğu velinin en az bildiği aşamasıdır: Çocuk BİLSEM’e başvurarak değil, sınıf öğretmeninin gözlemiyle sürece girer. Öğretmen, sınıfta gördüklerini resmî bir gözlem formuna işler, okuldaki komisyon da bu önerileri değerlendirir. Bu rehberde aday gösterme sürecinin adım adım nasıl işlediğini, gözlem formunda neler olduğunu, velinin bu süreçte ne yapabileceğini ve ne yapmaması gerektiğini resmî kaynaklara dayanarak anlatıyoruz.

Sınıfta öğretmenin anlattığı derste birkaç ilkokul öğrencisi soru sormak için elini kaldırıyor.
Gerçek fotoğraf: Yan Krukau / Pexels. Aday gösterme, öğretmenin sınıfta her gün gördüklerine dayanır.
Kısaca: BİLSEM aday gösterme nasıl yapılır?

2025–2026 kılavuzuna göre sınıf öğretmeni, 1, 2 ve 3. sınıf öğrencilerini gözlemleyip Öğretmen Gözlem Formu’nu doldurur; okul yönlendirme komisyonu önerileri değerlendirip aday gösterir. Her sınıf düzeyinden öğrencilerin en fazla %20’si aday gösterilebilir ve bir öğrenci en fazla iki yetenek alanından aday olabilir. Veli, özel gereksinimli öğrenciler dışında doğrudan başvuru yapmaz.

Önemli not (10 Kasım 2026): 2026–2027 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu bu yazının yayımlandığı gün henüz yayımlanmadı; Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün kılavuz sayfası hâlâ 12 Kasım 2025 tarihli 2025–2026 kılavuzunu gösteriyor. Aşağıdaki kurallar ve tarihler 2025–2026 sürecine aittir. Geçen yıl gözlem formları kasım ayının son haftasında doldurulduğu için yeni kılavuzun yakında yayımlanması bekleniyor; tarihleri tahmin etmek yerine MEB duyurusunu takip edin. Yeni kılavuz yayımlandığında bu yazıyı güncelleyeceğiz.

BİLSEM aday gösterme nedir?

BİLSEM aday gösterme, öğrencinin sınıf öğretmeni tarafından gözlemlenip resmî bir formla önerilmesi ve okul komisyonunun bu öneriyi onaylamasıyla tanılama sürecine dahil edilmesidir. 2025–2026 kılavuzunun 2. bölümüne göre sınıf öğretmenleri, öğrencileri EK-1 Öğretmen Gözlem Formu ile değerlendirir; okul yönlendirme komisyonu da bu önerileri inceleyerek aday gösterme işlemini yapar.

Bu aşamanın anlamı şudur: Tablet uygulamasına (ön değerlendirmeye) yalnızca aday gösterilen öğrenciler çağrılır. Yani aday gösterilmek “BİLSEM’i kazanmak” değil, sürecin kapısından girmektir. Sürecin tamamını görmek isterseniz BİLSEM sınavı nedir? yazımız aşamaları baştan sona anlatıyor.

BİLSEM’e kimler aday gösterilebilir?

2025–2026 kılavuzuna göre BİLSEM’e ilkokul 1, 2 ve 3. sınıf öğrencileri; genel zihinsel, resim ve müzik olmak üzere üç yetenek alanında aday gösterilebildi. Kılavuzdaki temel sınırlar şunlardır:

Kural2025–2026 kılavuzundaki hâliKılavuz maddesi
Sınıf düzeyiİlkokul 1, 2 ve 3. sınıfBölüm 1
Yetenek alanlarıGenel zihinsel, resim, müzikBölüm 1
Alan sınırıBir öğrenci en fazla iki alandan aday gösterilebilir2.3
Okul kotasıHer sınıf düzeyindeki toplam öğrencinin en fazla %20’si2.3
İkinci alanİkinci alandan aday gösterim %20 oranını etkilemez2.3
Özel gereksinimli öğrenciler%20 kotanın içinde sayılır2.3

%20 kotası sınıf şubesi bazında değil, sınıf düzeyi bazındadır: Örneğin bir okulda dört şube 2. sınıf ve toplam 120 öğrenci varsa, o okul 2. sınıflardan en fazla 24 öğrenciyi aday gösterebilir. Kotanın şubeler arasında nasıl paylaşılacağını kılavuz ayrıca düzenlemiyor; bu okul komisyonunun değerlendirmesine kalıyor. Sınıfınıza özel ayrıntılar için 1. sınıf, 2. sınıf ve 3. sınıf rehberlerimize bakabilirsiniz.

Aday gösterme süreci adım adım nasıl işler?

Aday gösterme süreci, öğretmenlerin bilgilendirilmesiyle başlar ve ön değerlendirme giriş belgelerinin e-Okul’da yayımlanmasıyla tamamlanır. 2025–2026 kılavuzuna ve takvimine göre sıra şöyleydi:

  1. İl komisyonları kurulur (10–13 Kasım 2025). İl tanılama sınav komisyonları süreci il düzeyinde yürütür.
  2. Öğretmenler bilgilendirilir (14–20 Kasım 2025). Kılavuzun 3.4. maddesine göre il komisyonu; 1–3. sınıf öğretmenleri, rehber öğretmenler ve okul yöneticileri için özel yetenekli öğrencilerin özellikleri, sunulan eğitim hizmetleri ve tanılama süreci hakkında toplantılar düzenler.
  3. Gözlem formları doldurulur (21–27 Kasım 2025). Sınıf öğretmeni, aday göstermeyi düşündüğü her öğrenci için EK-1 formunu doldurur ve MEBBİS/e-Okul’daki “Bilim ve Sanat Merkezlerine Öğrenci Seçimi Gözlem Formu” ekranına girer (madde 2.5).
  4. Liste komisyona verilir. Öğretmen, sisteme girdiği öğrencilerin yetenek alanına göre listesini okul yönlendirme komisyonuna teslim eder (madde 2.6).
  5. Komisyon kontrol eder. Komisyon öğrencinin T.C. kimlik numarası, okul numarası, adı ve aday gösterildiği alan gibi bilgileri doğrular; hatalar form süresi içinde düzeltilir (madde 2.7).
  6. Rapor çıktısı veliye verilir. Rapor iki nüsha alınır, sınıf öğretmeni ve bir okul yöneticisi tarafından imzalanır; bir nüshası veliye verilir, diğeri okulda kalır (madde 2.7).
  7. Randevu ve giriş belgesi. 28 Kasım – 8 Aralık 2025 arasında ön değerlendirme randevuları planlandı, giriş belgeleri 9 Aralık 2025’te e-Okul’da yayımlandı ve uygulamalar 15 Aralık 2025’te başladı.

Okul yönlendirme komisyonu, kılavuzun 2.2. maddesine göre okul müdürünün başkanlığında; müdür yardımcıları, rehber öğretmen/psikolojik danışman ve 1, 2, 3. sınıflardan en az birer sınıf öğretmeninden oluşur. Bütün takvimi geçmiş yıllarla karşılaştırmalı görmek için BİLSEM sınavı ne zaman? yazımıza bakabilirsiniz.

Öğretmen gözlem formunda neler var?

Öğretmen Gözlem Formu, her yetenek alanı için ayrı bir bölümden oluşan ve öğretmenin öğrencide gözlediği davranışları sıklığa göre puanladığı bir derecelendirme formudur. 2025–2026 kılavuzunun ekindeki formda öğretmen önce en fazla iki alan seçer, sonra seçtiği alanın maddelerini doldurur; form hiçbir maddenin boş bırakılmamasını ister.

AlanMadde sayısıÖlçekFormdan örnek ifadeler
Genel zihinsel131–5 (Hiçbir zaman, Nadiren, Ara sıra, Sıklıkla, Fazlasıyla)“Yeni bir konu öğrenmek için sorular sorar.” · “Sebep sonuç ilişkisini hızlı kurar.”
Resim151–4 (Hiçbir zaman, Nadiren, Sıklıkla, Fazlasıyla)“Hayal gücü ile özgün tasarımlar oluşturur.” · “Çizimlerinde oran orantıyı uygular.”
Müzik111–4 (Hiçbir zaman, Nadiren, Sıklıkla, Fazlasıyla)“Dinlediği ezgiyi aynı şekilde tekrar eder.” · “Dinlediği müziklerde kalın ve ince sesleri ayırt eder.”

Genel zihinsel alandaki maddeler merak, soru sorma, neden-sonuç kurma, problem çözme, bağımsız çalışma, özgünlük ve sebat gibi davranışlara odaklanır. Resim alanında görsel sanatlara ilgi, özgün tasarım, oran ve malzeme kullanımı; müzik alanında ezgi ve ritmi tekrarlama, şarkı söyleme, sesleri ayırt etme ve müzik yapmaya isteklilik öne çıkar.

Gözlem formu bir test değildir

Formun ölçtüğü şey, çocuğun belirli bir günde ne kadar “iyi” olduğu değil, öğretmenin zaman içinde ne sıklıkla gördüğü davranışlardır. Bu yüzden çocuğu forma göre “çalıştırmak” ne mümkündür ne de anlamlıdır: Öğretmenin gözlediği şey, sınıfta doğal olarak ortaya çıkan merak ve düşünme biçimidir. Çocuğun bu özelliklerini evde beslemek ise her zaman değerlidir; aşağıda buna değiniyoruz.

Veli çocuğunu BİLSEM’e kendisi başvurtabilir mi?

Genel olarak hayır; 2025–2026 kılavuzunda velinin doğrudan başvuru yapabileceği tek durum, belirli özel gereksinimleri olan öğrencilerle sınırlıdır. Diğer bütün öğrenciler için aday gösterme okulda, öğretmen gözlemi ve okul komisyonu kararıyla yapılır. “BİLSEM başvurusu” diye arama yapan veliler çoğu zaman bir başvuru ekranı bekler; böyle bir genel ekran yoktur.

Özel gereksinimli öğrenciler için aday gösterme

Kılavuzun 2.8. maddesi, tam görme yetersizliği, tam işitme yetersizliği veya otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler için ayrı bir yol tanımlıyor:

  • Durum, aday gösterme döneminde Engelli Sağlık Kurulu Raporu veya ÇÖZGER ile belgelenir.
  • Veli, sınıf öğretmeninin yönlendirmesiyle, gözlem formu döneminde (2025–2026’da 21–27 Kasım) okul komisyonuna dilekçe verir.
  • Bu öğrenciler ön değerlendirmeden muaf tutulabilir; bireysel değerlendirmede uygun ölçme aracı il ve merkez komisyonlarınca belirlenir.

Bu durumdaysanız, takvim yayımlanır yayımlanmaz okul rehber öğretmeniyle görüşmenizi ve raporunuzun güncel olduğunu kontrol etmenizi öneririz.

Veliler öğretmenle nasıl konuşmalı?

Velinin bu aşamadaki en yararlı rolü, öğretmene baskı yapmak değil, öğretmenin sınıfta göremeyeceği somut gözlemleri sakin bir dille paylaşmaktır. Öğretmen, aday gösterme kararını kendi gözlemine dayanarak verir; ama evdeki ilgi alanlarından haberdar olmak ona bakacağı yeri gösterebilir.

  1. Doğru zamanı seçin. Gözlem formları doldurulmadan önce, veli toplantısında ya da öğretmenin uygun gördüğü bir görüşmede konuşun; form dönemi bittikten sonra yapılan konuşmalar o yılın sürecini değiştirmez.
  2. Somut örnek verin. “Çok zeki” demek yerine “Bir haftadır kendi kendine bir oyun icat edip kurallarını yazıyor” ya da “Duyduğu bir ezgiyi hemen ksilofonda çalıyor” gibi gözlenebilir davranışlar anlatın.
  3. Sorular sorun. “Sınıfta da böyle bir ilgi görüyor musunuz?”, “Bu yıl aday gösterme takvimi ne zaman?” gibi sorular, iki tarafı da dinlemeye açar.
  4. Kararı öğretmene bırakın. Kota sınırlıdır ve öğretmen bütün sınıfı birlikte değerlendirir. Israr etmek ya da karşılaştırma yapmak öğretmen–veli ilişkisini zorlar.
  5. Rehber öğretmeni de dahil edin. Süreçle ilgili sorular için okul rehber öğretmeni/psikolojik danışman, komisyonun da üyesidir.

Çocuğunuz aday gösterilmediyse ne yapabilirsiniz?

Çocuğunuz aday gösterilmediyse bu, yeteneği hakkında bir hüküm değildir; aday gösterme, sınırlı bir kota ve sınırlı bir gözlem süresiyle yapılan bir ön seçimdir. Kılavuz, aday gösterilmeyen öğrencinin velisine tanımlanmış bir itiraz yolu sunmuyor; itiraz hakları ön ve bireysel değerlendirme sonuçları için tanımlanmıştır (ayrıntılar BİLSEM sonuçları yazımızda).

  • Öğretmenle konuşun. Gözlemlerini merak ettiğinizi söyleyin; amaç kararı değiştirmek değil, çocuğunuzu daha iyi anlamaktır.
  • Sonraki yılı düşünün. 2025–2026 kurallarında 1, 2 ve 3. sınıflar kapsamdaydı; bu kural sürerse 1. ve 2. sınıftaki bir çocuk sonraki yıl yeniden gözlemlenebilir. 2026–2027 ve sonrasındaki kapsamı yeni kılavuz belirleyecek.
  • İlgiyi beslemeye devam edin. BİLSEM, çocuğun merakını desteklemenin yollarından yalnızca biridir. Okul kulüpleri, kütüphane, müzik ve resim etkinlikleri her çocuk için değerlidir.

Evde merakı ve düşünmeyi nasıl destekleyebilirsiniz?

Evde yapılabilecek en iyi şey, forma hazırlık değil, gözlem formunun anlattığı davranışların doğal olarak gelişebileceği bir ortam sunmaktır: soru sormaya alan, deneme yanılmaya sabır ve kısa, keyifli oyunlar. Birkaç öneri:

  • Soruları değerli kılın. Çocuğun sorusuna hemen cevap vermek yerine “Sen ne düşünüyorsun?” diye sorun. Çocuklara daha iyi soru sormayı öğretme yazımız pratik cümleler içeriyor.
  • Mantık ve örüntü oyunları oynayın. Kısa bulmacalar ve örüntü tamamlama oyunları neden-sonuç ve problem çözme becerisini besler. Fikir için çocuklar için mantık oyunları ve örüntü tanıma etkinlikleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
  • Yaratıcılığa yer açın. Resim ve müzik ilgisi olan çocuklar için hazır sonuç değil, açık uçlu malzeme verin: boş kâğıt, artık malzeme, basit ritim aletleri. Yaratıcı düşünme etkinlikleri yazımızda örnekler var.
  • Bellek ve dikkat oyunlarını kısa tutun. Günde 10–15 dakika yeterlidir; çalışma belleği ve matematik yazımız neden kısa ve sık oturumların işe yaradığını anlatıyor.
  • Çocuğa “BİLSEM için” demeyin. Oyunun amacı çocuk için oyunun kendisi olmalı; sınav vurgusu merakı kaygıya çevirebilir.

Sık sorulan sorular

BİLSEM aday gösterme nedir?

BİLSEM aday gösterme, sınıf öğretmeninin öğrenciyi bir süre gözlemleyip Öğretmen Gözlem Formu’nu doldurması ve okul yönlendirme komisyonunun bu önerileri değerlendirerek öğrenciyi tanılama sürecine dahil etmesidir. 2025–2026 kılavuzuna göre ön değerlendirmeye yalnızca aday gösterilen öğrenciler girebildi.

BİLSEM’e kimler aday gösterilebilir?

2025–2026 kılavuzuna göre ilkokul 1, 2 ve 3. sınıf öğrencileri genel zihinsel, resim ve müzik yetenek alanlarında aday gösterilebildi. Bir öğrenci en fazla iki alandan aday gösterilebilir. 2026–2027 sürecinin kapsamı 10 Kasım 2026 itibarıyla henüz açıklanmadı.

Veli çocuğunu BİLSEM’e kendisi başvurtabilir mi?

Genel olarak hayır. 2025–2026 kılavuzunda velinin doğrudan başvurusu yalnızca tam görme veya tam işitme yetersizliği ya da otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler için, raporla ve okul komisyonuna dilekçeyle tanımlanmıştır. Diğer öğrenciler için aday gösterme okulda, öğretmen gözlemiyle yapılır.

Bir sınıftan kaç öğrenci aday gösterilebilir?

2025–2026 kılavuzuna göre her okul, her sınıf düzeyindeki toplam öğrenci sayısının en fazla yüzde 20’sini aday gösterebilir. İkinci alandan yapılan aday gösterimler bu orana dahil edilmez; özel gereksinimli öğrenciler ise yüzde 20’nin içinde sayılır.

BİLSEM gözlem formu ne zaman doldurulur?

2025–2026 sürecinde gözlem formları 21–27 Kasım 2025 tarihleri arasında dolduruldu; öncesinde 14–20 Kasım 2025’te öğretmenlere bilgilendirme toplantıları yapıldı. 2026–2027 tarihleri yeni kılavuzla açıklanacak.

Çocuğumun aday gösterildiğini nasıl öğrenirim?

Kılavuza göre gözlem formları sisteme girildikten sonra rapor çıktısı iki nüsha alınır, sınıf öğretmeni ve bir okul yöneticisi tarafından imzalanır; bir nüshası veliye verilir, diğeri okulda kalır. Ayrıca ön değerlendirme giriş belgeleri e-Okul üzerinden yayımlanır.

Çocuğum aday gösterilmediyse ne yapabilirim?

Önce sınıf öğretmeni ve okul rehber öğretmeniyle sakin bir görüşme yapabilirsiniz. Aday gösterilmemek çocuğun yeteneği hakkında bir hüküm değildir; kota ve gözlem süresi gibi sınırlar vardır. 2025–2026 kurallarında 1–3. sınıflar kapsamdaydı; çocuğunuzun sonraki yıl kapsamda olup olmadığını yeni kılavuz belirleyecek.

Sonuç: Aday gösterme sürecinde sakin ve bilgili bir veli olmak

BİLSEM aday gösterme, sınıf öğretmeninin gözlemiyle başlayan ve okul komisyonunun kararıyla tamamlanan, velinin doğrudan başvuru yapmadığı bir süreçtir. 2025–2026 kurallarına göre 1–3. sınıf öğrencileri, her sınıf düzeyinin en fazla %20’si olacak şekilde ve en fazla iki alandan aday gösterilebildi. 2026–2027 kılavuzu 10 Kasım 2026 itibarıyla yayımlanmadı; en güvenilir kaynak MEB duyuruları ve okul rehber öğretmeninizdir. Serinin diğer yazıları BİLSEM sınavı nedir?, BİLSEM sınavı ne zaman?, 1. sınıf, 2. sınıf, 3. sınıf ve BİLSEM sonuçları sürecin sonraki adımlarını anlatıyor. Çocuğunuzun merakını kısa ve keyifli oyunlarla desteklemek isterseniz FocusPlay’in öğrenme oyunlarına göz atabilirsiniz. Oyunlar sınava hazırlık için değil, düşünmeyi sevdirmek için tasarlandı.

Kaynaklar

Bu makaledeki kurallar ve tarihler aşağıdaki resmî kaynaklardan derlenmiştir (erişim: 10 Kasım 2026). 2026–2027 kuralları yeni kılavuzdan okunmalıdır.

  1. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri GM – 2025–2026 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu (PDF; Bölüm 1, madde 2.1–2.8, 3.4, takvim ve EK-1 Öğretmen Gözlem Formu)
  2. MEB ÖERHGM – Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu sayfası (yayım: 12 Kasım 2025)
  3. MEB – Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi (PDF)
  4. MEB – Resmî duyurular (meb.gov.tr)