WISC-4 Alt Testleri ve 4 İndeks: Neyi Ölçer? Örnek Sorular
WISC-4 alt testleri toplam 15 tanedir: 10’u temel, 5’i yedek alt testtir ve hepsi dört indekste toplanır: Sözel Kavrama, Algısal Akıl Yürütme, Çalışma Belleği ve İşlem Hızı. Her alt test, çocuğun düşünmesinin farklı bir yönüne bakar; indeksler ise bu parçaları anlamlı bir profile dönüştürür. Bu rehberde her indeksin neyi ölçtüğünü, hangi alt testlerden oluştuğunu, raporda nasıl göründüğünü ve her indeksin mantığını gösteren yedi özgün örnek soruyu bulacaksınız.

WISC-4’te 15 alt test vardır. Sözel Kavrama indeksi Benzerlikler, Sözcük Dağarcığı ve Kavrama; Algısal Akıl Yürütme indeksi Küplerle Desen, Resim Kavramları ve Akıl Yürütme Kareleri; Çalışma Belleği indeksi Sayı Dizisi ve Harf Rakam Dizisi; İşlem Hızı indeksi ise Şifre ve Simge Arama temel alt testlerinden oluşur. Genel Bilgi, Sözcük Bulma, Resim Tamamlama, Aritmetik ve Çiz-Çıkar yedek alt testlerdir.
WISC-4 alt testleri ve indeksleri: Genel tablo
WISC-4’ün 15 alt testi, ölçtükleri beceriye göre dört indekse ayrılır ve 10 temel alt testin tamamı toplam zekâ puanına katılır. Pearson, toplam puanın (FSIQ) dört indeksi oluşturan 10 alt testin hepsinden hesaplandığını ve beş yedek alt test bulunduğunu belirtir. Türkçe adlar ve temel/yedek ayrımı, Uluç ve Öktem’in (2023) makalesindeki Türkiye uyarlaması tablosundan alınmıştır:
| İndeks (Türkçe kısaltma) | Temel alt testler | Yedek alt testler | Kısaca ne ölçer? |
|---|---|---|---|
| Sözel Kavrama (SKBP) | Benzerlikler, Sözcük Dağarcığı, Kavrama | Genel Bilgi, Sözcük Bulma | Sözcüklerle düşünme, kavram oluşturma, öğrenilmiş bilgi |
| Algısal Akıl Yürütme (AAYBP) | Küplerle Desen, Resim Kavramları, Akıl Yürütme Kareleri | Resim Tamamlama | Görsel bilgiyle akıl yürütme, örüntü ve ilişki bulma |
| Çalışma Belleği (ÇBBP) | Sayı Dizisi, Harf Rakam Dizisi | Aritmetik | Bilgiyi akılda tutup üzerinde işlem yapma |
| İşlem Hızı (İHBP) | Şifre, Simge Arama | Çiz-Çıkar | Basit görsel işleri hızlı ve doğru yapma |
Dört indeks birleşerek toplam zekâ puanını oluşturur; Türkçe kaynaklarda bu puan Tüm Ölçek Zekâ Puanı (TÖZP) ya da Tüm Test Zekâ Puanı (TTZP) olarak geçer. İndekslerin kısaltmaları (SKBP, AAYBP, ÇBBP, İHBP) Ünsal Özberk ve Koç’un (2017) çalışmasındaki “birleşik puan” adlandırmasıdır.
Temel ve yedek alt test farkı nedir?
Temel alt testler indeks puanlarını ve toplam puanı oluşturan 10 alt testtir; yedek alt testler ise gerektiğinde ek bilgi vermek ya da bir temel alt testin yerine geçmek için kullanılır. Örneğin uygulama sırasında bir temel alt test geçersiz sayılırsa (çocuk çok yorulduysa ya da bir kesinti olduysa), uzman uygun bir yedek alt testi uygulayabilir. Yedek alt testler her değerlendirmede uygulanmaz; bu yüzden raporunuzda 15 değil 10 alt test puanı görmeniz tamamen normaldir.
Pearson’ın ürün sayfası ayrıca önceki baskıyla (WISC-III) karşılaştırınca şu değişiklikleri sayar:
- Yeni akıl yürütme alt testleri: Resim Kavramları ve Akıl Yürütme Kareleri eklenerek akıcı akıl yürütmenin ölçümü güçlendirildi.
- Yedeğe alınanlar: Resim Tamamlama, Aritmetik ve Genel Bilgi temel alt test olmaktan çıkıp yedek oldu.
- Çıkarılanlar: Parça Birleştirme, Labirentler ve Resim Düzenleme ölçekten kaldırıldı.
- Yeni puan yapısı: “Sözel IQ – Performans IQ” ayrımı yerine dört indeksli tek bir sistem getirildi.
WISC-4 alt testleri hangi sırayla uygulanır?
WISC-4’te alt testler indekslere göre gruplanmadan, dönüşümlü bir sırayla uygulanır ve oturum genellikle Küplerle Desen ile başlar. Pearson, Küplerle Desen’in çocuğun ilgisini çeken bir görev olduğu için ilk alt test olarak seçildiğini belirtir. Sözel ve görsel görevlerin sırayla değişmesi, çocuğun bir alanda yorulmasını önler.
Sözel Kavrama indeksi neyi ölçer?
Sözel Kavrama indeksi, çocuğun sözcüklerle düşünme, kavramlar arasında ilişki kurma ve öğrendiği bilgiyi sözel olarak ifade etme becerisini ölçer. Bu indeksteki görevlerde çocuk soruları dinler ve cevabını kendi cümleleriyle söyler; yazma ya da okuma gerekmez.
- Benzerlikler: İki kavramın hangi bakımdan ortak olduğunu açıklama; yüzeydeki özelliklerin ötesinde ortak bir üst kavram bulma.
- Sözcük Dağarcığı: Sözcüklerin anlamını açıklama; kelime bilgisini ve bunu ifade etme becerisini yansıtır.
- Kavrama: Günlük durumlar ve toplumsal kurallar hakkında akıl yürütüp açıklama yapma.
- Genel Bilgi (yedek): Farklı konularda edinilmiş genel bilgiler.
- Sözcük Bulma (yedek): Verilen ipuçlarını birleştirerek bir kavrama ulaşma.
Her alt testin ayrıntısını ve yedi örnek soruyu WISC-4 sözel kavrama alt testleri yazımızda bulabilirsiniz. Bu alandaki puanlar çocuğun okuldaki, evdeki ve kitaplarla geçirdiği deneyimden de etkilenir. Uluç ve Öktem (2023), bu alt testlerin çoğunu kristalize zekâ (Gc) ile ilişkilendirir. Bu yüzden düşük bir sözel puan her zaman “yetenek düşük” demek değildir; iki dilli büyüyen ya da okul deneyimi kesintiye uğramış bir çocukta uzman bunu ayrıca değerlendirir.
Örnek 1 · Hangisi gruba uymuyor? (Sözel Kavrama alanı)
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi diğerleriyle aynı gruba girmez?
- A) Kiraz
- B) Erik
- C) Ispanak
- D) Şeftali
Cevabı göster
Doğru cevap: C. Kiraz, erik ve şeftali ağaçta yetişen meyvelerdir; ıspanak ise yaprağı yenen bir sebzedir. Çocuğun “hepsi yiyecek” demesi doğru ama yeterince ayırt edici değildir; asıl beceri, gruplamayı yapan daha dar ortak kavramı (meyve) bulmaktır.
Örnek 2 · Sözcük anlamı (Sözel Kavrama alanı)
“Cömert” sözcüğüne anlamca en yakın olan hangisidir?
- A) Eli açık
- B) Hızlı
- C) Utangaç
- D) Çalışkan
Cevabı göster
Doğru cevap: A. Cömert, sahip olduğunu başkalarıyla paylaşmaktan çekinmeyen kişidir; “eli açık” deyimi aynı anlamı taşır. Gerçek testte çocuk seçenek görmez, anlamı kendi sözleriyle açıklar; burada veliye fikir vermek için çoktan seçmeli bir biçim kullandık.
Algısal Akıl Yürütme indeksi neyi ölçer?
Algısal Akıl Yürütme indeksi, çocuğun görsel bilgiyi inceleyip içindeki kuralı, örüntüyü ya da ilişkiyi bulma becerisini ölçer. Bu alandaki görevler sözcüklere daha az dayanır; çocuk çoğunlukla göstererek ya da parçaları yerleştirerek cevap verir. Her alt testin ayrıntısını ve sekiz çizimli örnek soruyu WISC-4 matris soruları ve algısal akıl yürütme yazımızda bulabilirsiniz.
- Küplerle Desen: Renkli küplerle bir modeldeki deseni süre içinde oluşturma; uzamsal işleme ve görsel-motor koordinasyon gerektirir.
- Resim Kavramları: Farklı resimler arasından ortak bir kavramla bir araya gelenleri seçme; görsel malzemeyle kavramsal akıl yürütme.
- Akıl Yürütme Kareleri: Eksik bırakılmış bir görsel dizideki ya da tablodaki kuralı bulup tamamlayan parçayı seçme.
- Resim Tamamlama (yedek): Bir resimde eksik olan önemli ayrıntıyı fark etme.
Uluç ve Öktem (2023), bu alt testleri ağırlıkla akıcı akıl yürütme (Gf) ve görsel işleme (Gv) ile ilişkilendirir. Akıcı akıl yürütme, çocuğun daha önce karşılaşmadığı bir problemi çözme becerisi olarak düşünülebilir.
Örnek 3 · Dönen ok (Algısal Akıl Yürütme alanı)
Ok her kutuda aynı kurala göre değişiyor. Soru işaretli kutuya hangisi gelmeli?
Cevabı göster
Doğru cevap: D (sola bakan ok). Ok her adımda saat yönünde çeyrek tur (90°) dönüyor: yukarı → sağ → aşağı → sol. A başa dönmek, B bir önceki adımı tekrarlamak, C ise çeyrek tur yerine yalnızca yarım adım (45°) dönmek olur. Bu tür sorular, değişimin kuralını fark edip bir adım ileriye taşıma becerisine bakar.
Örnek 4 · Görsel benzetme (Algısal Akıl Yürütme alanı)
Büyük beyaz daire, küçük koyu daireye dönüşüyor. Büyük beyaz kare aynı kurala göre neye dönüşür?
Cevabı göster
Doğru cevap: B (küçük koyu kare). Dönüşümde iki şey değişiyor: boyut küçülüyor ve renk koyulaşıyor; şekil ise aynı kalıyor. A’da renk, C’de boyut değişmemiş; D’de ise şekil yanlışlıkla değişmiş. İki kuralı birlikte uygulamak, yalnızca birini fark etmekten daha zordur.
Çalışma Belleği indeksi neyi ölçer?
Çalışma Belleği indeksi, çocuğun duyduğu bilgiyi kısa bir süre akılda tutup aynı anda üzerinde işlem yapabilme becerisini ölçer. Bu beceri; çok adımlı bir yönergeyi izlemekte, zihinden hesap yapmakta ve okuduğunu takip etmekte her gün kullanılır. Üç alt testin ayrıntısını ve yedi örnek soruyu WISC-4 çalışma belleği yazımızda bulabilirsiniz.
- Sayı Dizisi: Sözlü olarak söylenen sayı dizilerini tekrar etme. Pearson’a göre düz sırayla tekrar ağırlıkla kısa süreli işitsel belleğe dayanır; diziyi değiştirerek söyleme ise çalışma belleğini daha çok zorlar.
- Harf Rakam Dizisi: Karışık söylenen harf ve rakamları akılda tutup belirli bir düzene sokma.
- Aritmetik (yedek): Sözlü sunulan problemleri kâğıt kalem olmadan zihinden çözme; matematik bilgisinin yanında dikkati ve akılda tutmayı da kullanır.
Bu alandaki puan, dikkatin o günkü durumundan, yorgunluktan ve kaygıdan da etkilenebilir. Bu yüzden çalışma belleği puanı tek başına dikkat eksikliği ya da başka bir tanı anlamına gelmez; uzman bu puanı gözlemler ve diğer bilgilerle birlikte yorumlar. Çalışma belleğinin okuldaki karşılığını Çalışma belleği ve matematik yazımızda anlattık.
Örnek 5 · Günleri akılda tutma (Çalışma Belleği alanı)
Soruyu bir yetişkin yüksek sesle okusun, çocuk kâğıda bakmadan cevaplasın: “Bugün salı. Üç gün sonrasının bir gün öncesi hangi gündür?”
- A) Çarşamba
- B) Cuma
- C) Perşembe
- D) Pazartesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C. Salıdan üç gün sonrası cumadır (çarşamba, perşembe, cuma); cumanın bir gün öncesi perşembedir. B, ikinci adımı unutup ilk ara sonuçta kalmaktır. Çocuk bir ara sonucu (cuma) akılda tutarken ikinci işlemi yapmak zorundadır; çalışma belleği tam olarak budur.
Örnek 6 · Otobüsü takip et (Çalışma Belleği alanı)
Bir yetişkin yavaşça okusun: “Boş bir otobüse ilk durakta 5 kişi biniyor. İkinci durakta 2 kişi inip 4 kişi biniyor. Üçüncü durakta 3 kişi iniyor. Otobüste şimdi kaç kişi var?”
- A) 6
- B) 3
- C) 7
- D) 4
Cevabı göster
Doğru cevap: D. 5 kişiyle başlar; ikinci durakta 5 − 2 + 4 = 7 olur; üçüncü durakta 7 − 3 = 4 kalır. C, son durağı unutmaktır. Hesaplar kolaydır; zorluk, her yeni bilgiyle akıldaki sayıyı güncellemektir. Bu, Aritmetik alt testinin neden Çalışma Belleği indeksinde yer aldığını da açıklar.
İşlem Hızı indeksi neyi ölçer?
İşlem Hızı indeksi, çocuğun basit görsel bilgiyi ne kadar hızlı ve doğru tarayıp işleyebildiğini ölçer. Bu alt testler sürelidir; WISC-IV teknik raporu (Williams, Weiss ve Rolfhus, 2003) Şifre, Simge Arama ve Çiz-Çıkar’ı “süreli görevler” olarak tanımlar. Burada sorular zor değildir; önemli olan hızla doğruluğu birlikte korumaktır.
- Şifre: Bir anahtara bakarak şekillere ya da rakamlara karşılık gelen işaretleri süre içinde yazma; görsel tarama, el-göz koordinasyonu ve eşleştirme öğrenmesi gerektirir.
- Simge Arama: Hedef simgelerin bir grupta bulunup bulunmadığına hızla karar verme.
- Çiz-Çıkar (yedek): Karışık görseller arasında hedef olanları bulup işaretleme.
İşlem hızı; ince motor beceri, görme, dikkat ve çocuğun titizliğinden de etkilenir. Çok dikkatli, “hata yapmayayım” diye yavaş çalışan bir çocuğun işlem hızı puanı, diğer indekslerinden düşük çıkabilir. Üç alt testin ayrıntısını ve sekiz örnek alıştırmayı WISC-4 işlem hızı yazımızda bulabilirsiniz.
Örnek 7 · Hızlı tarama (İşlem Hızı alanı)
Kendinize yaklaşık 20 saniye verin. Kutuda kaç tane üçgen var?
- A) 7
- B) 6
- C) 8
- D) 5
Cevabı göster
Doğru cevap: A (7 üçgen). Birinci sırada 2, ikinci sırada 3, üçüncü sırada 2 üçgen vardır. Sırayla, soldan sağa ve satır satır taramak hem hızlı hem güvenilir bir stratejidir; rastgele bakan göz bazı şekilleri iki kez sayar ya da atlar. İşlem hızı görevlerinde ölçülen, tam olarak bu düzenli ve hızlı taramadır.
WISC-4 alt test puanları raporda nasıl görünür?
WISC-4 raporunda her alt test için ortalaması 10, standart sapması 3 olan bir “ölçekli puan”; her indeks ve toplam puan için ise ortalaması 100, standart sapması 15 olan bir standart puan yer alır (Uluç ve Öktem, 2023). Basit bir okuma kılavuzu:
- Önce indekslere bakın: Dört indeks birbirine yakın mı, yoksa biri belirgin biçimde farklı mı?
- Sonra alt testlere bakın: Ölçekli puan 10 civarı yaş ortalamasıdır; 7 ile 13 arası, ortalamanın bir standart sapma altı ile üstü arasındaki aralıktır.
- Farkları uzmana sorun: “Bu iki puan arasındaki fark anlamlı mı, günlük hayatta neye karşılık geliyor?” en verimli sorudur.
Puanların ve güven aralıklarının ayrıntılı yorumunu serinin 7. yazısında, “WISC-4 sonuçları nasıl yorumlanır?” başlığında örnek bir rapor üzerinden anlatacağız.
WISC-4 örnek sorular teste hazırlık için mi?
Hayır; bu yazıdaki örnekler teste hazırlık için değil, her indeksin neyi ölçtüğünü veliye göstermek içindir. Gerçek WISC-IV maddeleri Pearson’ın telifli ve gizli test materyalidir ve meslek etiği gereği yayımlanmaz. Yukarıdaki yedi soru FocusPlay ekibinin yazdığı özgün alıştırmalardır; gerçek maddelerin kopyası ya da benzeri değildir.
WISC-4’e benzer sorularla “çalışmak” önerilmez, çünkü test çocuğun daha önce görmediği görevlerdeki doğal performansını yaşıtlarıyla karşılaştırır. Alıştırma yapılmış bir çocuğun puanı, becerisinden çok alıştırmayı yansıtabilir ve sonuç güvenilir biçimde yorumlanamaz hâle gelebilir. Günlük hayatta düşünmeyi besleyen etkinlikler ise teste hazırlık değil, iyi bir çocukluktur: birlikte okunan kitaplar, sohbetler, mantık oyunları ve örüntü tanıma etkinlikleri.
WISC-4 alt testleri hakkında sık sorulan sorular
WISC-4’te kaç alt test vardır?
WISC-4’te 15 alt test vardır: 10 temel ve 5 yedek. Temel alt testler dört indeks puanını ve toplam zekâ puanını oluşturur; yedek alt testler gerektiğinde ek bilgi vermek ya da bir temel alt testin yerine geçmek için uygulanır.
WISC-4’ün dört indeksi nelerdir?
Sözel Kavrama, Algısal Akıl Yürütme, Çalışma Belleği ve İşlem Hızı. Türkçe raporlarda bunlar SKBP, AAYBP, ÇBBP ve İHBP kısaltmalarıyla, toplam puan ise TÖZP ya da TTZP olarak geçebilir.
WISC-4 yedek alt testleri hangileridir?
Genel Bilgi ve Sözcük Bulma (Sözel Kavrama), Resim Tamamlama (Algısal Akıl Yürütme), Aritmetik (Çalışma Belleği) ve Çiz-Çıkar (İşlem Hızı). Her değerlendirmede uygulanmaları gerekmez.
WISC-4’te hangi alt testler sürelidir?
İşlem Hızı indeksindeki Şifre, Simge Arama ve Çiz-Çıkar süreli görevlerdir. Küplerle Desen gibi bazı başka alt testlerde de süre kaydedilir; ayrıntıyı uygulayan uzman açıklar.
WISC-4 alt test puanı kaç olursa ortalamadır?
Alt test ölçekli puanlarının ortalaması 10, standart sapması 3’tür; yani 10 civarı bir puan yaş ortalamasıdır. İndeks ve toplam puanlarda ise ortalama 100, standart sapma 15’tir.
Bir indeksin düşük çıkması bir tanı anlamına gelir mi?
Hayır. Tek bir indeks ya da alt test puanı tanı koymaz. Uzman puan profilini gelişim öyküsü, okul bilgileri ve gözlemlerle birlikte yorumlar; yorgunluk, kaygı ve dil geçmişi de puanları etkileyebilir.
WISC-4 örnek soruları gerçek test sorularına benziyor mu?
Bu yazıdaki sorular FocusPlay ekibinin yazdığı özgün alıştırmalardır ve gerçek WISC-IV maddeleri değildir. Gerçek maddeler telifli ve gizlidir; örnekler yalnızca her indeksin neyi ölçtüğünü göstermek içindir, teste çalışmak için kullanılmamalıdır.
Sonuç
WISC-4 alt testleri, çocuğun düşünmesini dört pencereden inceler: sözcüklerle düşünme, görsel akıl yürütme, akılda tutma ve hızlı işleme. 10 temel alt test bu dört indeksi ve toplam puanı oluşturur; 5 yedek alt test ise gerektiğinde devreye girer. Raporda asıl değerli bilgi çoğu zaman tek bir sayı değil, indeksler arasındaki ilişkidir. Serinin ilk yazısı WISC-4 testi nedir? testin kimlere ve neden uygulandığını anlatıyor; sıradaki yazılarda her indeksi daha fazla örnekle tek tek açacağız. BİLSEM sürecini merak ediyorsanız BİLSEM sınavı nedir? yazımıza bakabilirsiniz. Çocuğunuzla düşünmeyi keyifli kılan kısa oyunlar arıyorsanız FocusPlay’in öğrenme oyunlarına göz atabilirsiniz; oyunlar teste hazırlık için değil, düşünmeyi sevdirmek için tasarlandı.
Kaynaklar
Bu yazıdaki bilgiler aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir (erişim: 8 Kasım 2026).
- Pearson – Wechsler Intelligence Scale for Children, Fourth Edition (WISC-IV) ürün sayfası (yaş aralığı, süre, yedek alt testler, WISC-III’e göre değişiklikler, uygulama sırası)
- Uluç, S. ve Öktem, F. (2023). KBIT-2 ile WÇZÖ-IV’ün karşılaştırılması. Psikoloji Çalışmaları, 43(1), 117–140 (alt testlerin Türkçe adları, temel/yedek ayrımı, CHC sınıflaması, puan ölçeği)
- Ünsal Özberk, E. B. ve Koç, N. (2017). WÇZÖ-IV maddelerinin cinsiyet ve sosyo-ekonomik düzey açısından işlev farklılığı. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 8(1), 112–127 (indeks birleşik puan adları)
- Williams, P. E., Weiss, L. G. ve Rolfhus, E. L. (2003). WISC-IV Technical Report #2: Psychometric Properties. The Psychological Corporation (alt testlerin indekslere dağılımı, süreli görevler)