BİLSEM Örnek Sorular: 12 Özgün Düşünme Sorusu ve Çözümleri
BİLSEM örnek sorular arayan velilerin bilmesi gereken ilk şey şu: MEB gerçek BİLSEM sorularını yayımlamaz ve tanılamanın hazırlık gerektirmediğini açıkça söyler. Yine de çocukların örüntü bulma, ilişki kurma, zihinde döndürme ve mantık yürütme gibi becerilerle oynaması hem eğlenceli hem yararlıdır. Bu yazıda FocusPlay ekibinin tamamen özgün olarak hazırladığı, 1, 2 ve 3. sınıflara uygun 12 düşünme sorusunu, adım adım çözümleriyle ve evde baskı yaratmadan nasıl kullanılacağıyla birlikte bulacaksınız.

Resmî BİLSEM soruları ve “çıkmış sorular” yayımlanmaz; MEB, tablet uygulamasının tanıtım sürümündeki soruların bile gerçek soruların benzeri olmadığını belirtmiştir. Bu yüzden bu yazıdaki sorular gerçek soruların kopyası değil, örüntü, analoji, sınıflama, uzamsal, sayısal, sözel mantık, çalışma belleği ve yaratıcı düşünme becerilerini oyunla çalıştıran özgün aile etkinlikleridir. Günde 2–3 soru, sohbet ederek çözüldüğünde en yararlı hâlini alır.
BİLSEM’de gerçek sorular yayımlanıyor mu?
Hayır, MEB ne tablet uygulamasının ne de bireysel değerlendirmenin sorularını yayımlar. 2025–2026 kılavuzunda tablet uygulamasının soru sayısı, süresi ve soru türleri yer almaz; kılavuz yalnızca ön değerlendirmenin il komisyonlarının belirlediği merkezlerde “elektronik ortamda tablet bilgisayarlar üzerinden” yapıldığını söyler (madde 3.6).
MEB bu konuda geçmişte de net bir uyarı yapmıştı. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2016 ve 2017’de öğrencilerin ekranı tanıması için tablet uygulamasının tanıtım sürümünü yayımladığında, içindeki soruların gerçek grup tarama sorularının benzeri veya kapsadığı konular olmadığını özellikle belirtti. Amaç yalnızca cevaplama biçimini tanıtmaktı.
Bireysel değerlendirmede ise MEB’in sık sorulan sorular sayfasına göre genel zihinsel alanda ülke normlarına uyarlanmış standart ölçekler kullanılır; resim ve müzik alanında öğrenciler yetenek komisyonlarınca değerlendirilir. Bu ölçeklerin soruları gizlidir. Aşamaların tamamını BİLSEM sınavı nedir?, tablet aşamasını BİLSEM tablet sınavı, birebir aşamayı BİLSEM bireysel değerlendirme yazılarımızda anlattık.
Bu örnek sorular ne işe yarar, ne işe yaramaz?
Örnek sorular çocuğun düşünmekten keyif almasına yardım eder, ama BİLSEM sonucunu öngörmez ve yükseltmez. MEB’e göre özel yeteneğin tanılanması için hazırlık gerekli değildir; Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 17 Kasım 2023 tarihli yazısı da değerlendirmenin hazırlıkla artırılabilecek bir yapıda olmadığını vurgular. Farkı bir tabloyla gösterelim:
| Konu | Bu sorular… | Bu sorular… değildir |
|---|---|---|
| Amaç | Düşünmeyi oyunlaştırmak, sohbet başlatmak | Sınav provası ya da “soru tipi ezberi” |
| Kaynak | FocusPlay ekibinin özgün olarak yazdığı sorular | Gerçek BİLSEM sorusu veya çıkmış soru |
| Ölçüm | Çocuğun nasıl düşündüğünü görmenin bir yolu | Üstün yetenek göstergesi ya da puan |
| Süre | Günde 2–3 soru, 10–15 dakika | Saatlerce test çözme |
| Hata | Birlikte konuşulacak bir fırsat | Sayılacak, puanlanacak bir eksik |
Örnek soruları evde nasıl kullanmalı?
Örnek soruları test gibi değil, birlikte çözülen bir bilmece gibi kullanın. Şu beş adım işe yarar:
- Soruyu sesli okuyun. Özellikle 1. sınıfta okuma yükünü siz alın; değerlendirilen şey okuma değil düşünmedir. Tablet uygulamasında da MEB’in 2018 tarihli uygulayıcı kılavuzuna göre yönergeler uygulayıcı tarafından sesli okunuyordu.
- Bekleyin. Hemen ipucu vermeyin; 20–30 saniyelik sessizlik düşünmek için gereklidir.
- “Nasıl buldun?” diye sorun. Doğru cevaptan çok gerekçe önemlidir. Yanlış ama mantıklı bir gerekçe de değerlidir.
- Takılırsa küçültün. Örüntüyü kısaltın, sayıları küçültün, nesnelerle gösterin. Çözümü hemen söylemeyin, bir adım ipucu verin.
- Başarıyla bitirin. Zorlandığı bir sorudan sonra kolay bir soruyla kapatın. Çocuğun aklında “düşünmek eğlenceli” duygusu kalsın.
BİLSEM tarzı 12 özgün düşünme sorusu ve çözümleri
Aşağıdaki 12 soru sekiz düşünme becerisini kapsar. Her sorunun altında önerilen sınıf düzeyi, çalıştırdığı beceri ve gizlenmiş bir çözüm var. Çözümü açmadan önce çocuğunuza düşünme fırsatı verin.
Örüntü ve kural bulma soruları
Örüntü soruları, tekrar eden ya da değişen bir kuralı fark edip devam ettirmeyi ister. Evde daha fazla fikir için örüntü tanıma etkinlikleri yazımıza bakabilirsiniz.
Soru 1: Şekil örüntüsü
Önerilen düzey: 1–3. sınıf · Çalışan beceri: Kural bulma
Sırada hangi şekil var?
● ▲ ▲ ■ ● ▲ ▲ ■ ● ▲ ?
Çözümü göster
Cevap: ▲ (üçgen). Örüntünün tekrar eden birimi dört şekildir: ● ▲ ▲ ■. Son birim “● ▲” ile başlamış; birimin üçüncü şekli yine ▲’dür.
Konuşma sorusu: “Kuralı bir cümleyle söyler misin?” Çocuk “bir daire, iki üçgen, bir kare tekrar ediyor” diyebiliyorsa kuralı gerçekten görmüştür.
Soru 2: Sayı örüntüsü
Önerilen düzey: 2–3. sınıf · Çalışan beceri: Sayısal örüntü
Boş yere hangi sayı gelir?
1, 3, 6, 10, 15, ?
Çözümü göster
Cevap: 21. Sayılar arasındaki farklar her adımda bir artıyor: +2, +3, +4, +5. Sıradaki fark +6’dır: 15 + 6 = 21.
İpucu: 2. sınıfta çocuk farkları sayıların arasına yazarak görebilir.
Analoji ve sınıflama soruları
Analoji soruları iki şey arasındaki ilişkiyi bulup başka bir çifte uygulamayı; sınıflama soruları ise ortak özelliği görüp uymayanı ayırmayı ister.
Soru 3: Kelime analojisi
Önerilen düzey: 1–3. sınıf · Çalışan beceri: Sözel ilişki kurma
Kuş için yuva neyse, arı için hangisidir?
a) bal b) çiçek c) kovan d) kanat
Çözümü göster
Cevap: c) kovan. İlk çiftteki ilişki “bir canlı ve yaşadığı yer”dir. Arının yaşadığı yer kovandır. “Bal” ve “çiçek” arıyla ilgili ama ilişki türü farklıdır: bal arının ürettiği, çiçek beslendiği şeydir.
Konuşma sorusu: “Kuşla yuva arasındaki bağı bir cümleyle söyle.” Analojide asıl beceri, ilişkiyi adlandırabilmektir.
Soru 4: Şekil analojisi
Önerilen düzey: 2–3. sınıf · Çalışan beceri: Dönüşüm kuralı
İlk iki satırdaki kuralı bul, üçüncü satırı tamamla.
■ ■ → ■
▲ ▲ ▲ ▲ → ▲ ▲
● ● ● ● ● ● → ?
Çözümü göster
Cevap: ● ● ● (üç daire). Kural “şekil aynı kalır, sayısı yarıya iner”: 2 → 1, 4 → 2, öyleyse 6 → 3.
Dikkat: Bazı çocuklar “her seferinde bir şekil azalıyor” diye düşünebilir; birinci satırda bu kural tutar ama ikincide tutmaz. Kuralın bütün örneklerde geçerli olup olmadığını kontrol etmek önemli bir alışkanlıktır.
Soru 5: Hangisi farklı?
Önerilen düzey: 1–3. sınıf · Çalışan beceri: Sınıflama ve gerekçelendirme
Aşağıdakilerden hangisi gruba uymuyor? Nedenini söyle.
kalem · silgi · elma · cetvel · defter
Çözümü göster
Beklenen cevap: elma. Diğerleri okul eşyasıdır; elma bir meyvedir.
Esnek cevaplar: Çocuk “defter, çünkü kâğıttan yapılıyor ve diğerlerinden büyük” ya da “silgi, çünkü yazmaz, siler” derse ve gerekçesi tutarlıysa bu da değerli bir düşüncedir. Evde önemli olan tek bir doğru cevap değil, gerekçenin kendisidir.
Uzamsal düşünme soruları
Uzamsal sorular, nesneleri zihinde katlamayı, döndürmeyi ve yansıtmayı ister. Bu sorular kâğıt üzerinde değil, gerçek kâğıt ve aynayla denendiğinde çok daha kalıcıdır.
Soru 6: Kâğıt katlama
Önerilen düzey: 2–3. sınıf · Çalışan beceri: Uzamsal düşünme
Kare bir kâğıt önce soldan sağa ikiye, sonra yukarıdan aşağıya ikiye katlanıyor. Katlanmış küçük karenin ortasına yakın bir yerden zımbayla bir delik açılıyor. Kâğıt açılınca kaç delik görülür, nerelerde olur?
Çözümü göster
Cevap: 4 delik, kâğıdın dört çeyreğinin her birinde birer tane. İki kez katlanan kâğıtta dört kat üst üste gelir; zımba dördünü birden deler. Delikler katlama çizgilerine göre birbirinin ayna görüntüsüdür.
Evde deneyin: Önce tahmin edin, sonra gerçekten katlayıp açın.
Soru 7: Ayna görüntüsü
Önerilen düzey: 1–3. sınıf · Çalışan beceri: Zihinde çevirme
Kâğıda yazılmış b harfini aynanın karşısına tutarsan aynada hangi harfe benzer?
a) b b) d c) p d) q
Çözümü göster
Cevap: b) d. Ayna sağı ve solu yer değiştirir: b’nin yuvarlak kısmı sağdadır, aynada sola geçer ve harf “d”ye benzer. Yukarı ve aşağı değişmediği için “p” ya da “q” olmaz.
Not: 1. sınıfta b-d karışıklığı çok yaygındır ve bir sorun işareti değildir. Bu soruyu gerçek bir aynayla oynamak hem eğlenceli hem öğreticidir.
Sayısal akıl yürütme ve mantık soruları
Bu sorular hesaplamadan çok adımları sıraya koymayı ve ipuçlarını birleştirmeyi ister. Strateji oyunlarıyla benzer beceriler için çocuklar için mantık oyunları rehberimize göz atın.
Soru 8: Terazi
Önerilen düzey: 2–3. sınıf · Çalışan beceri: Sayısal akıl yürütme
Terazide 1 elma, 2 armutla dengede. 1 armut da 3 çilekle dengede. 2 elmayı dengelemek için kaç çilek gerekir?
Çözümü göster
Cevap: 12 çilek. Adım adım: 1 elma = 2 armut, öyleyse 2 elma = 4 armut. 1 armut = 3 çilek, öyleyse 4 armut = 4 × 3 = 12 çilek.
Somutlaştırın: 2. sınıfta çarpma yerine nesneleri çizerek ya da düğmelerle sayarak çözmek tamamen yeterlidir.
Soru 9: Üç kutu bilye
Önerilen düzey: 3. sınıf · Çalışan beceri: Problem çözme, deneme-yanılma
Ada’nın üç kutusu var. Her kutuda, bir önceki kutudan 2 fazla bilye var. Üç kutuda toplam 15 bilye olduğuna göre ilk kutuda kaç bilye vardır?
Çözümü göster
Cevap: 3 bilye. Kutular 3, 5 ve 7 bilye içerir: 3 + 5 + 7 = 15.
Çocuğa uygun yol: Tahmin edip kontrol etmek. “İlk kutuda 2 olsaydı?” → 2 + 4 + 6 = 12, az. “4 olsaydı?” → 4 + 6 + 8 = 18, fazla. Öyleyse 3. Tahmin-kontrol, 3. sınıf için çok değerli bir problem çözme stratejisidir.
Soru 10: Sıradaki çocuklar
Önerilen düzey: 2–3. sınıf · Çalışan beceri: Sözel mantık
Ece, Can ve Deniz tek sıra hâlinde dizildi. İpuçları:
- Can en arkada değil.
- Ece, Can’ın hemen önünde duruyor.
Kim en önde, kim ortada, kim en arkada?
Çözümü göster
Cevap: Ece en önde, Can ortada, Deniz en arkada. Can en arkada değilse ya en öndedir ya ortadadır. En önde olsaydı Ece onun önünde duramazdı; öyleyse Can ortadadır. Ece hemen önünde, yani en öndedir. Geriye kalan Deniz en arkadadır.
Somutlaştırın: Üç oyuncak ya da aile bireyleriyle gerçekten sıraya girin. Her ipucunu tek tek uygulamak, “önce olanaksızı ele” stratejisini öğretir.
Çalışma belleği ve yaratıcı düşünme soruları
Son iki soru, bilgiyi aklında tutup düzenlemeyi ve tek doğru cevabı olmayan bir soruda farklı fikirler üretmeyi çalıştırır. Sayılarla bellek oyunları için çalışma belleği ve matematik yazımıza bakabilirsiniz.
Soru 11: Aklında tut, sırala
Önerilen düzey: 1–3. sınıf · Çalışan beceri: Çalışma belleği
Bu diziyi çocuğa bir kez, yavaşça okuyun: 7 – kedi – 3 – top – 9. Sonra şunu isteyin: “Önce sayıları küçükten büyüğe, sonra kelimeleri söyle.”
Çözümü göster
Cevap: 3, 7, 9 – kedi, top. Çocuk hem bilgileri aklında tutmalı hem de onları yeniden düzenlemelidir; bu, çalışma belleğinin tipik işidir.
Zorluk ayarı: 1. sınıfta iki sayı ve bir kelimeyle başlayın. Çocuk zorlanırsa diziyi kısaltın; amaç başarı duygusuyla bitirmektir. Çalışma belleği üzerine ayrıntılı bilgi WISC-4 çalışma belleği yazımızda.
Soru 12: Bir ataşla neler yapılır?
Önerilen düzey: 1–3. sınıf · Çalışan beceri: Yaratıcı ve esnek düşünme
“Bir ataşla neler yapabilirsin? Aklına gelen her şeyi söyle.” Bir dakika boyunca fikirleri birlikte sayın.
Çözümü göster
Tek bir doğru cevap yok. Fikirleri üç açıdan konuşabilirsiniz: kaç fikir (kâğıt tutturmak, kitap ayracı), ne kadar farklı türde (takı yapmak, minik bir kanca, bir harf şekli vermek) ve ne kadar sıra dışı (bir böcek heykelinin bacakları). Çeşitlilik sayıdan daha önemlidir.
Not: Fikirleri yargılamadan yazın; “o olmaz” demek fikir akışını keser. Daha fazla etkinlik yaratıcı düşünme etkinlikleri yazımızda.
Sınıfa göre örnek soruları uyarlama
Aynı soru, sınıfa göre küçük değişikliklerle her yaşa uyarlanabilir. 2025–2026 kılavuzunda tanılama 1, 2 ve 3. sınıf öğrencileri için düzenlenmişti; 2026–2027 kapsamı yeni kılavuzla kesinleşecek.
| Sınıf | Nasıl uyarlanır? | Uygun sorular |
|---|---|---|
| BİLSEM 1. sınıf | Soruları sesli okuyun, nesnelerle gösterin, 1–2 soruda bırakın | 1, 3, 5, 7, 11 (kısaltılmış), 12 |
| BİLSEM 2. sınıf | Çocuğa kuralı sözle anlattırın, çizerek çözmesine izin verin | 1–8, 10, 11, 12 |
| BİLSEM 3. sınıf | “Başka bir yolla çözer misin?” diye sorun, çocuk kendi sorusunu yazsın | Tümü, özellikle 2, 4, 9, 10 |
Sınıflara özel süreç bilgileri için BİLSEM sınavı 1. sınıf, 2. sınıf ve 3. sınıf rehberlerimize bakabilirsiniz.
Resim ve müzik alanı için örnek sorular var mı?
Resim ve müzik alanında “örnek soru” mantığı farklıdır: Bu alanlarda bireysel değerlendirme, MEB’e göre yetenek komisyonlarınca yapılır ve çocuğun üretimi ile performansı gözlenir.
- Resim için: “Bir masanın üstündeki üç nesneyi çiz” ya da “Bu yarım bıraktığım çizgiyi bir resme dönüştür.” Doğru ya da yanlış yoktur; gözlem ve hayal gücü konuşulur.
- Müzik için: El çırparak kısa bir ritim yapın, çocuk tekrar etsin; ya da bildiği bir şarkıyı mırıldanmasını isteyin. Ritim yankısı oyunu BİLSEM’e hazırlık yazımızda ayrıntılı anlatılıyor.
Üç alanın değerlendirme farklarını BİLSEM yetenek alanları yazımızda karşılaştırdık.
Çocuk soruları yapamazsa ne olur?
Hiçbir şey olmaz; bu sorular çocuğun özel yetenekli olup olmadığını göstermez. Bir çocuğun bir gün örüntü sorusunu kaçırması yorgunluk, dikkat ya da sorunun ona uygun olmamasıyla ilgili olabilir.
Yapılacak en iyi şey soruyu bırakıp başka bir gün daha kolay bir sürümünü denemektir. “Yanlış yaptın” yerine “Hangi kısmı zordu?” diye sormak, hatadan öğrenmeyi destekler; bu konuda hatalardan öğrenme yazımız fikir verebilir. Öğretmenin gözlem sürecini merak ediyorsanız BİLSEM aday gösterme, sonuç sonrası adımlar için BİLSEM sonuçları rehberlerimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
BİLSEM sınavında hangi tür sorular çıkar?
MEB, tablet uygulamasındaki soruların içeriğini, sayısını ve türlerini yayımlamaz; 2025–2026 kılavuzunda da bu bilgiler yer almaz. Bireysel değerlendirmede ise MEB’e göre genel zihinsel alanda ülke normlarına uyarlanmış standart ölçekler kullanılır, resim ve müzik alanında öğrenciler yetenek komisyonlarınca değerlendirilir. Bu yüzden “şu soru tipi çıkar” diye kesin konuşan kaynaklar resmî bir dayanağa sahip değildir.
BİLSEM çıkmış sorular var mı?
Resmî olarak yayımlanmış çıkmış soru yoktur. MEB, 2016 ve 2017’de yayımladığı tablet tanıtım sürümlerinde bile içindeki soruların gerçek grup tarama sorularının benzeri veya kapsadığı konular olmadığını açıkça belirtmişti. “Gerçek BİLSEM sorusu” iddiasıyla satılan içerikler resmî değildir.
BİLSEM örnek soruları çözmek sınavı kazandırır mı?
Hayır, hiçbir soru seti BİLSEM’i garanti etmez. MEB’e göre özel yeteneğin tanılanması için hazırlık gerekli değildir ve Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 17 Kasım 2023 tarihli yazısı değerlendirmenin hazırlıkla artırılabilecek bir yapıda olmadığını vurgular. Bu yazıdaki sorular düşünmeyi keyifli hâle getirmek için hazırlanmış aile etkinlikleridir.
Bu örnek soruları hangi sınıfta kullanabilirim?
Sorular 1, 2 ve 3. sınıf çocukları için hazırlandı; her sorunun yanında önerilen sınıf düzeyi var. 1. sınıfta soruları sesli okuyup somut nesnelerle gösterin, 3. sınıfta çocuğun çözüm yolunu kendi cümleleriyle anlatmasını isteyin.
Çocuğum örnek soruları yapamazsa endişelenmeli miyim?
Hayır. Bu sorular bir test değildir ve bir çocuğun özel yetenekli olup olmadığını göstermez; bunu yalnızca resmî tanılama süreci belirler. Takıldığı soruyu bırakın, başka bir gün birlikte deneyin ya da daha kolay bir sürümünü sorun.
BİLSEM tablet sınavında soruların süresi var mı?
MEB’in 2016–2018 tanıtım duyurularına göre her soru belirli bir süre içinde cevaplanıyor ve süre bitince uygulama sonraki soruya geçiyordu. 2025–2026 kılavuzu soru başına veya toplam süre bilgisi vermez. Evde süre tutmak gerekmez; acele ettirmek yerine dikkatli düşünmeyi teşvik edin.
2026–2027 BİLSEM sınavı ne zaman?
15 Kasım 2026 itibarıyla 2026–2027 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu henüz yayımlanmadı. Geçen yıl aday gösterme 21–27 Kasım 2025’te, tablet uygulaması 15 Aralık 2025 – 20 Şubat 2026 arasında yapılmıştı. Kesin tarihler için MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü duyurularını takip edin.
Sonuç: Soruların asıl değeri sohbette
BİLSEM örnek soruları, gerçek sınavın kopyası olmadığı ve olamayacağı için bir “hazırlık” aracı değil, bir düşünme sohbeti başlatma aracıdır. Çocuğunuzla günde birkaç soru çözüp “Nasıl buldun?” diye sormak; kural bulmayı, gerekçe söylemeyi ve zorlanınca sakin kalmayı destekler. Bu beceriler BİLSEM sonucu ne olursa olsun kalıcıdır. Evde kısa ve oyunlu düşünme molaları isterseniz FocusPlay’in öğrenme oyunlarına göz atabilirsiniz; oyunlar sınava hazırlık için değil, düşünmeyi sevdirmek için tasarlandı.
Kaynaklar
Bu makaledeki kurallar ve tarihler aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir (erişim: 15 Kasım 2026). Örnek soruların tamamı FocusPlay Yayın Ekibi tarafından özgün olarak hazırlanmıştır. 2026–2027 kuralları yeni kılavuzdan okunmalıdır.
- MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri GM – 2025–2026 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu (PDF; madde 1, 3.6, 3.7 ve takvim)
- MEB ÖERHGM – Sık Sorulan Sorular (hazırlık, grup tarama, bireysel değerlendirme)
- MEB – BİLSEM Tanılama ve Yerleştirme Sık Sorulan Sorular (Kütahya RAM tarafından yayımlanan PDF)
- MEB ÖERHGM – Bilsem Grup Tarama Sistemi Demo Uygulaması Yayımlandı (23 Şubat 2016)
- MEB ÖERHGM – Bilsem 2018 Grup Tarama Sistemi Tanıtım Sürümü Hakkında Bilgilendirme (3 Kasım 2017)
- Çanakkale İl Millî Eğitim Müdürlüğü – Bilsem Grup Tarama Uygulayıcı Kılavuzu (Ocak 2018, PDF)
- Memurlar.net – “BİLSEM’e hazırlık adı altında açılan kurslar kapatılacak” (ÖERHGM’nin 17.11.2023 tarihli yazısının haberi)
- MEB – Özel Yeteneklilik Bülteni (Ekim 2025, PDF; tanılama süreci)
- Sabah – 2026–2027 kılavuzunun henüz yayımlanmadığına dair haber (14 Kasım 2026, güncelleme 15 Kasım 2026)
- MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü – güncel duyurular